Dostępność cyfrowa

Architektura ery komunizmu


Dla jednych niezgrabne, betonowe bryła,
dla innych egzotyczne i pełne interesujących kontrastów obiekty
– które budowla są wspomnieniem ery komunizmu?

W czasach od zakończenia drugiej wojny światowej do czasu aksamitnej rewolucji w 1989 zrealizowano wiele projektów budowlanych. O niektórych z nich mówi się, że nigdy nie powinny zobaczyć światła dziennego. Ceniony pod względem architektonicznym jest na przykład nadajnik telewizyjny Ještěd czy Restauracja Expo 58, jednak wiele innych budynków z tego okresu nie ma żadnego uroku, przytłacza szarością i brakiem koncepcji.



Wielka płyta i „Pakul“



Najbardziej widoczne są bloki z wielkiej płyty i duże osiedla, osadzone na obrzeżach miast. Otrzymują wiele niepochlebnych przezwisk, np. betonowa dżungla czy stalowe miasta.
I chyba nie ma w Czechach miasta, w którym nie zbudowano przynajmniej jednego bloku z wielkiej płyty. Niestety tego rodzaju budynki są wyjątkowo trwałe i będą nam służyć jeszcze przez wiele lat.


Skrajnie różne reakcje budzi też Centrum Kongresowe, o którym mówi się, że jest ponadgabarytowe. Budynek dawnego Zgromadzenia Federalnego - obecnie Nowy budynek Muzeum Narodowego  - w górnej części Placu Wacława w Pradze, dzieło architekta Karla Pragera, jest wręcz nazywane blizną na twarzy centrum Pragi. Jednocześnie jednak ma swoich zwolenników jako doskonały przykład architektury swojego okresu.

Specyficzną lokalizację ma Hotel Crowne Plaza, budynek w duchu stalinowskim, inspirowany podobnymi projektami w Moskwie. Już w czasie swojego powstania nie wpisywała się w krajobraz praskiej architektury i pomimo wielu starań nie udaje się to do tej pory.



Budynki ze znakami zapytania i bez nich

Do budynków akceptowanych z mniejszymi zastrzeżeniami (ale wciąż z zastrzeżeniami) należy m.in. Nowa Scena Teatru Narodowego, Dom Handlowy Kotva na Placu Republiki w Pradze czy 216-metrowy Nadajnik Telewizyjny w dzielnicy Žižkov, który jest najwyższą budowlą Pragi. Odwiedzający miasto turyści mogą wejść do stworzonej tu restauracji i na taras, by podziwiać fantastyczną panoramę stolicy. Prażakom nie pozostało nic innego niż się do niego przyzwyczaić.

Jednym z najbardziej cenionych obiektów pozostałych po erze komunistycznej jest prawdopodobnie Nadajnik Telewizyjny Ještěd, wyróżniony prestiżową Nagrodą Perret, a także dawna restauracja Expo 58 w Pradze przy ulicy Letná, która nawiązuje do tradycji czeskiej awangardy.

television transmiter
Television transmitter on Ještěd Mountain
New Building of the National Museum
New Building of the National Museum
Hotel Crowne Plaza
Hotel Crowne Plaza
New Stage of the National Theatre
New Stage of the National Theatre
TV tower in Žižkov
TV tower in Žižkov

@agfoto